Å lese og tolke runene blei deretter ein omfattande jobb over ein periode på to år. Forskarar frå Kulturhistorisk museum (KHM) i Oslo og fylkesarkeologar frå Østfold stod for arbeidet. Runene er delvis dårleg bevarte, og teknisk svært avanserte undersøkingar måtte til. Dei mest skadde runene var dessutan skjulte på undersida av steinen.
Kva står på steinen?
Øverbysteinen består av tre linjer med runer.
Forskarane har konvertert runene til vårt skriftspråk. På steinen står det blant anna: lÅ«irilaÊ raskaÊ rÅ«nÅÊ in(n) Äsni.
Omsetting: Hogg raske/dyktige iril runer inn for Isni!
Iril er ein tidlegare jarl, mens Isni kanskje er eit namn.
Kjelde: Iversen og Kjesrud mfl. (2019).
- Vi var fem personar som til saman brukte fleire månadsverk på å lese av, tolke og sette innskrifta i samanheng, fortel Frode Iversen, professor og arkeolog ved KHM og førsteforfattar på det opphavlege arbeidet.
Etter kvart blei gruppa kontakta av ein forskar frå Universitetet i Agder (UiA).
- Førespurnaden kom i ein kollegial tone. Vedkomande var på jakt etter ein illustrasjon til eit føredrag og informasjon om forskinga vår til ei framtidig revidert utgåve av ei bok, fortel Iversen.
UiA-forskaren fekk sjå gruppa sitt uferdige og upubliserte manus til forskingsartikkel. I forskingsmiljøa er det vanleg å dele og kommentere kvarandre sine manus på denne måten.
Braut avtalen
Overraskinga var stor då forskargruppa mot slutten av 2019 oppdaga at UiA-forskaren hadde brukt materialet til å publisere ein eigen artikkel i oktoberutgåva av det russiske tidsskriftet Scandinavian Philology.
- På eit fagleg arrangement fekk vi tips om at vedkomande var ute før oss. Eg blei heilt paff, fortel Karoline Kjesrud, førsteamanuensis ved Kulturhistorisk museum (KHM) i Oslo.
Både Kjesrud og Iversen hadde gitt UiA-forskaren klar beskjed om at materialet ikkje kunne brukast før gruppa hadde publisert eigne funn. UiA stadfestar dette i sine rapportar om saka.
Her går det også fram at forskaren først hevda det ikkje var gjort nokon avtale, verken skriftleg eller munnleg, om å ikkje publisere det aktuelle materialet. Seinare har vedkomande gått tilbake på dette.
KHM-forskargruppa publiserte i det norske tidsskriftet Viking i november.
- Hårreisande sak
Forskarane ved KHM varsla UiA, som då ville rette opp ved å endre publiseringsdato. Dei andre føreslåtte tiltaka var ei korrigering av den problematiske artikkelen og ei orsaking frå UiA-forska
